أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
437
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
ديسقوريدس مىگويد 7 كه برگهاى [ حبق ] كوهى همانند برگهاى حوك 8 است ، گلهاى ارغوانى و ساقههاى چهارگوش دارد . [ نوعى حبق ] شبيه صعتر فارسى 9 وجود دارد كه به سبب بو ، آن را « صعتر وحشى » مىنامند . ديگر نوع آن به نعناع وحشى مىماند جز اينكه برگهايش درازتر و شاخهها و تيزىاش بيشتر است . جالينوس مىگويد كه حبق آبى همان صعتر فارسى 10 است . ( 1 ) . مترادف عربى فودنج فارسى - Mentha pulegium L . ؛ ابو حنيفه ، 247 ؛ ميمون ، 309 ؛ Lane ، 503 ؛ عيسى ، 13 117 . نيز نك . شمارهء 799 . ( 2 ) . كالخون ، نسخهء پ : غليخون - يونانى ، ديوسكوريد ، III ، 28 ؛ قس . شمارهء 261 ، يادداشت 1 . ( 3 ) . نسخههاى الف و پ : قورنيثا دمثا ، نسخهء فارسى : اورنيثا دميا . ( 4 ) . قورنيثا دنهرا ، قس . Low , Pf . ، 329 . ( 5 ) . نسخهء فارسى : فلفلك ، نك . شمارهء 503 ، نسخهء الف : فلفك . ( 6 ) . زنجبيل الكلاب ، نك . شمارهء 503 . ( 7 ) . ديوسكوريد ، III ، 33 . ( 8 ) . الحوك - ريحان بستانى - Ocimum basilicum L . . در متن ديوسكوريد ( III ، 33 ) نام ديگر اين گياه « الباذروج » آورده شده است ، نك . شمارهء 124 . ( 9 ) . نسخهء الف : صعتر العدس ، بايد خواند صعتر الفرس ، نك . شمارهء 640 . ( 10 ) . نك . يادداشت 9 . 329 . حديد 1 - آهن پولس مىگويد : جانشين [ آهن ] زنگ آن به نام « زعفران » 2 ، و تفاله يا « پوست » آن به نام توبال است . ( 1 ) . قس . سراپيون ، 387 ؛ ابو منصور ، 164 ؛ ابن سينا ، 276 ؛ الجماهر ، 230 . ( 2 ) . زنگ ( يعنى اكسيد ) آهن Fe 2 O 3 به سبب رنگ سرخش « زعفران » ناميده شده است . كريموف ، سر الاسرار ، 151 ، يادداشت 306 ؛ الجماهر ، 235 . 330 . حربة 1 - سرخس سپرى اين [ نام ] عربى است .